Als je aan Napolitaanse tradities denkt, horen muziek en feestelijkheid er onlosmakelijk bij. Eén van de meest fascinerende overleveringen rond Oud en Nieuw is La Canzone de lo Capodanno: een lang en ritmisch gelukwenslied dat generaties lang door families en gemeenschappen werd gezongen.
Wat is La Canzone de lo Capodanno?
La Canzone de lo Capodanno is geen gewoon liedje, maar een traditioneel ’nferta‑lied: een gelukwens die muzikanten tijdens de feestdagen aan huizen brachten in ruil voor een kleine gift, zoals een muntje, een glas wijn of wat eten. Dit soort liederen was een levend onderdeel van de volkscultuur in Napels en omgeving, en weerspiegelde zowel gemeenschapszin als bijgeloof rond de start van het nieuwe jaar.
In kleinere dorpen langs de Amalfikust en op het Sorrentijns schiereiland speelde het lied een rol in gemeenschappelijke vieringen waarbij de hele buurt meezong. In grotere steden bleef het gebruik meestal kleinschaliger, met families die bij elkaar kwamen om het lied binnenshuis te zingen of in de gedeelde binnenplaats met buren erbij.
Een lied met geschiedenis
De precieze oorsprong van La Canzone de lo Capodanno is onbekend: de naam van de auteur (of auteurs) is verloren gegaan. Maar dankzij kerkelijke en private kopieën, en vooral dankzij de nalatenschap van de Italiaanse filosoof en criticus Benedetto Croce, is de tekst bewaard gebleven. Croce vond het in een verzameling van eenvoudige, populaire teksten. Het werd niet als literair meesterwerk gezien, maar juist als cultureel erfgoed dat een venster opent op het volkse leven van vroeger.
Het lied is lang. Het bestaat uit negenenzestig coupletten en heeft de structuur van een aaneengeschakeld verhaal, waarin elk vers met het volgende verbonden is. Het opent en sluit met gesproken stukken, terwijl het grootste deel gezongen wordt in ritmische rijmende verzen. Muzikaal volgt het een klassieke uitvoeringstraditie waarin twee groepen zangers elkaar afwisselen, wat de eenheid en levendigheid van het lied versterkt.
Waar gaat het over?
La Canzone de lo Capodanno begint met een uitnodiging om het oude jaar achter zich te laten en het nieuwe jaar met vreugde te vieren, een thema dat door het hele lied terugkeert. In de tientallen coupletten komen uiteenlopende onderwerpen aan bod:
- mythologie en religie, met verwijzingen naar het kerstverhaal
- dagelijkse situaties en herkenbare beelden uit het dorpsleven
- gelukwensen voor alle lagen van de bevolking
- het uiten van hoop op welzijn, voorspoed en verbondenheid in het komende jaar
Het is een lied dat, ondanks zijn lengte, uitnodigt tot samenzang en gemeenschapsgevoel, precies wat men rond Nieuwjaar wilde bereiken.
Een lied van toen, nog steeds betekenisvol vandaag
Lezend door de tekst van La Canzone de lo Capodanno valt op hoe scherp en levendig het taalgebruik is: als geschreven door iemand met een goed oog voor menselijk gedrag, humor en ironie. Het is tegelijkertijd vrolijk, kritisch en vol leven, zaken die typerend zijn voor de Napolitaanse volkscultuur.
Tegenwoordig wordt het lied zelden letterlijk gezongen zoals vroeger, maar de verhalen en fragmenten ervan zijn bewaard gebleven als culturele getuigenissen van hoe in het verleden gemeenschappen samenkwamen om het nieuwe jaar te verwelkomen met muziek, hoop en verbondenheid.
Waarom dit lied nog steeds telt
La Canzone de lo Capodanno is meer dan alleen een oud lied. Het is een venster op sociale tradities, een manier om te begrijpen hoe mensen vroeger klank, ritme en rijk tafereel gebruikten om hun verlangens en wensen uit te drukken. Het lied verbindt verleden en heden en herinnert ons eraan hoe belangrijk gemeenschappelijk ritueel en muziek altijd zijn geweest in feestelijke momenten van verandering en vernieuwing.
Benieuwd naar La Canzone de lo Capodanno? Bekijk en beluistr dan onderstaande video.
Meer over Napolitaanse tradities rondom de feestdagen lees je in onderstaande artikelen:
- Kersttradities in Napels en omgeving
- Kerstlekkernijen in Napels en omgeving
- De magie van Kerst in Napels
- Luci d’Artista: Kerst in Salerno
- Atrani in kerstsfeer: het kleinste dorp van de Amalfikust straalt
- Oud en nieuw in Napels en omgeving: tradities, rituelen en geluksbrengers
