Wie een uitstapje maakt buiten Pompeii en richting Boscoreale gaat, komt in een gebied dat minder bekend is maar vol verrassingen zit. In de Romeinse tijd was dit een vruchtbare streek waar talloze villa’s en boerderijen stonden. De bewoners verbouwden er druiven, olijven en graan en leefden van de opbrengsten van het land. Het was een plek waar het plattelandsleven bloeide en waar de nabijheid van de Vesuvius zowel voorspoed als gevaar bracht. Vandaag is dat verleden nog altijd zichtbaar in de overblijfselen van Villa Regina en in het Antiquarium di Boscoreale, dat het verhaal van deze streek vertelt.
Een inkijkje in het Romeinse plattelandsleven
Het Antiquarium di Boscoreale werd geopend in 1991 en is gewijd aan het dagelijkse leven in het gebied dat bekendstaat als de ager Pompeianus, het landelijke gebied rondom Pompeii. Waar Pompeii en Herculaneum vooral de stedelijke kant van het Romeinse leven tonen, richt dit museum zich op de wereld daarbuiten: de landbouw, de ambachten en de eenvoudige maar verfijnde manier waarop mensen hier leefden.
Veel van de voorwerpen in de collectie werden gevonden tijdens opgravingen aan het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw. Ze bleven uitzonderlijk goed bewaard onder de as van de Vesuvius. In de vitrines liggen amforen waarin wijn en olie werden bewaard, werktuigen voor de landbouw, kookgerei en sieraden.
De eerste zaal: leven en ambacht
De eerste tentoonstellingsruimte toont vondsten die veel vertellen over de verbinding van de regio met de zee, de landbouw en de veeteelt. Hier zie je voorwerpen die betrekking hebben op het dagelijks leven, zoals medicinale en cosmetische producten uit de Romeinse tijd, maar ook meer ambachtelijke vondsten, zoals materialen voor textielproductie. Er zijn zelfs alledaagse resten teruggevonden: zo werd in Pompeii onder andere een bord met een ei en een perzikpit gevonden, terwijl bij opgravingen in Herculaneum stukken kaas aan het licht kwamen. Alles ademt het dagelijks leven van tweeduizend jaar geleden.
Afgietsel van de hond
Een voorwerp dat veel indruk maakt op bezoekers is het gipsafgietsel van een hond. Het werd in 1874 gemaakt op basis van de resten van een dier dat tijdens de uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus om het leven kwam in de Casa di Orfeo in Pompeii. De hond was vastgebonden aan zijn halsband en kon niet ontsnappen toen de as neerdaalde. Het moment waarop hij zich probeerde los te rukken, werd vastgelegd in gips en vormt een aangrijpend beeld van de uitbarsting van 79 na Christus. Dit afgietsel is een van de bekendste uit Pompeii en maakt nu deel uit van de collectie van het Antiquarium di Boscoreale.
De tweede zaal: het landelijke leven in ontwikkeling
De tweede zaal richt zich op het landelijke leven in de Romeinse tijd. Bezoekers zien hier voorwerpen uit verschillende villa’s en landbouwbedrijven die in Boscoreale en omgeving zijn opgegraven, waaronder Villa della Pisanella, Villa di Marcus Livius Marcellus en Villa Regina. De stukken laten zien hoe deze landbouwcomplexen functioneerden, hoe wijn en olie werden geproduceerd en welke werktuigen en gebruiksvoorwerpen in het dagelijkse werk werden gebruikt. Modellen en mozaïeken geven een helder beeld van het agrarische landschap van toen.
Triomfwagen van Civita Giuliana
In het Antiquarium di Boscoreale is ook een zaal gewijd aan de opgravingen van Civita Giuliana, een villa net buiten Pompeii waar in 2021 een uitzonderlijke vondst werd gedaan. Archeologen ontdekten er een bijna volledig intacte ceremoniële wagen met vier wielen, rijk versierd met bronzen en tinnen details, resten van hout en afdrukken van touwen en planten. De wagen, die waarschijnlijk werd gebruikt bij feestelijke processies of huwelijksrituelen, werd gevonden bij de stal van de villa, waar eerder al de resten van drie paarden aan het licht kwamen. Deze unieke vondst werpt nieuw licht op het dagelijks én ceremonieel leven in de Romeinse tijd en wordt beschouwd als een van de meest bijzondere ontdekkingen van de laatste jaren in Pompeii.
Villa Regina: wonen en werken op het Romeinse platteland
Naast het museum ligt Villa Regina, een van de best bewaarde Romeinse villa’s in dit gebied. De villa dateert uit de eerste eeuw voor Christus en werd in de jaren zeventig van de vorige eeuw volledig opgegraven en gereconstrueerd.
Het complex is georganiseerd rond een open binnenplaats met zuilengalerij. Rondom deze binnenplaats liggen verschillende kamers, waaronder woonvertrekken, werkruimtes en opslagplaatsen. De belangrijkste ruimte is de wijnkelder, waar achttien grote aardewerken vaten staan. Hierin werd de wijn bewaard die op het landgoed werd geproduceerd.
Daarnaast bevindt zich de perskamer, waar druiven werden uitgeperst om sap en most te verkrijgen. Een deel van de persinstallatie is nog te zien. Tijdens de opgravingen werden ook gereedschappen, aardewerk en een landbouwwagen gevonden. Op een nabijgelegen straat zijn de sporen van wielen nog altijd zichtbaar, wat een bijzonder inkijkje geeft in het vervoer van die tijd.
Rondom de villa zijn resten van wijnstokken aangetroffen. Archeologen hebben sommige daarvan opnieuw geplant om bezoekers te laten zien hoe het landschap er destijds moet hebben uitgezien. Zo krijg je niet alleen een beeld van de gebouwen, maar ook van het agrarische landschap dat het leven in deze streek bepaalde.
Andere kant van het Romeinse verleden
Wie Villa Regina en het Antiquarium bezoekt, ervaart een heel andere kant van het Romeinse verleden. Waar het in Pompeii vaak druk is, heerst hier rust. Je kunt op je gemak rondkijken en de details in je opnemen. De combinatie van museum en archeologische site maakt deze plek bijzonder geschikt voor wie meer wil begrijpen van het dagelijks leven buiten de stad.
Praktische informatie
Locatie: Viale Villa Regina 1, Boscoreale
Openingstijden van 1 april t/m 31 oktober: 9.00 – 19.00 (laatste toegang 18.00)
Openingstijden van 1 november t/m 31 maart: 9.00 – 17.00 (laatste toegang 16.00)
Toegangsprijs: €8 (geldig voor zowel het museum als Villa Regina)
Meer tips voor de omgeving
Het Antiquarium di Boscoreale en Villa Regina komen ook terug als tips in mijn e-book 100 tips voor Sorrento en omgeving. In deze digitale reisgids heb ik de beste tips en mooiste verhalen verzameld over het Sorrentijns schiereiland én de directe omgeving. Zo ontdek je niet alleen bijzondere plekken, mooie dorpen en panoramische uitzichtpunten, maar ook bezienswaardigheden vlakbij die je bezoek aan dit gebied helemaal compleet maken.
Meer tips voor bezienswaardigheden in de omgeving van Pompeii vind je in onderstaande artikelen:
- Ercolano: in de schaduw van Pompeii
- 8 plekken in de omgeving van Sorrento die je gezien moet hebben
- Castellammare di Stabia: het stoere broertje van Napels
- Sorrento – Belangrijke info en tips
- Ontdek de Villa di Poppaea vlak bij Pompeii
