8 belangrijke personages van Napels

Napels kent een aantal belangrijke personages die onlosmakelijk zijn verbonden met de stad. Vaak hebben deze personen een grote invloed gehad en spelen ze nog steeds een belangrijke rol in het dagelijks leven.

Door de hele stad zijn er dan ook afbeeldingen van deze personen terug te vinden, in verschillende soorten en maten. Bekende en minder bekende gezichten vullen het straatbeeld en de vele souvenirwinkeltjes die de stad rijk is. Waar sommige persoonlijkheden geen introductie nodig hebben, kunnen andere gezichten wellicht wat minder bekend voorkomen. Wanneer je nieuwsgierig bent naar de verhalen achter deze gezichten, heb ik voor jou de belangrijkste en meest voorkomende personages van Napels in beeld gebracht.

#1 Totò

De afbeelding van de man met het karakteristieke gezicht, zul je vele malen tegenkomen tijdens een bezoek aan Napels. Je vindt deze niet alleen terug in de vele souvenirwinkels maar ook in diverse Street Art werken, monumenten en zelfs lichtversieringen. Antonio de Curtis, beter bekend als Totò wordt ook wel de Prins van de lach genoemd, al had hij met gemak de titel ‘Koning van de lach’ toebedeeld kunnen krijgen.

totò, naples, napels, napoli, salerno, salerno travel

Geboren in de Sanità

De komiek groeide op in de wijk Sanità, waar tot op de dag van vandaag nog steeds zijn geboortehuis staat. Helaas is het niet mogelijk het huis te betreden. Wel kun je vanaf de buitenkant het balkon aanschouwen en vanaf de binnenplaats een glimp opvangen van de keuken waar zijn moeder de pasta voor hem bereidde.

Opgroeien in de een wijk als de Rione Sanità, was niet altijd even makkelijk. Toch heeft de acteur juist hier bijzonder veel inspiratie uit weten te putten en wist hij met zijn bijzondere gevoel voor humor, het hart van velen te raken. Het leed, verdriet en de moeilijkheden waar hij zelf mee te maken had, wist hij namelijk te verwerken in zijn grappen, rake opmerkingen en gedichten. Juist omdat dit voor velen zo herkenbaar was, werd hij ongekend populair en geliefd.
Met regelmaat keerde hij terug naar ‘zijn’ wijk. Niet enkel om scenes op te nemen voor een film, maar ook om duidelijk te maken dat hij nooit vergat waar hij vandaan kwam. Overdag werd hij vaak omringd door een grote hoeveelheid mensen, dus gaf hij er de voorkeur aan om in de avonduren rond te dwalen door de steegjes van de wijk. Tijdens deze nachtelijke wandelingen vond hij het leuk om bij verschillende huizen wat geld achter te laten, vastgeklemd tussen de luiken van een basso. Wanneer de bewoners in de ochtenduren het geld vonden, wisten zij direct dat Totò weer eens was langs geweest.
Rione Sanità ademt dan ook Totò en kom je om de paar stappen zijn beeltenis, naam of regels uit gedichten tegen.

Vico Totò

Maar ook op andere plekken in de stad is zijn gezicht, met de kenmerkende gelaatstrekken, vereeuwigd. In de Quartieri Spagnoli is er bijvoorbeeld een steeg omgedoopt tot de Vico Totò. Deze straat is gevuld met tientallen afbeeldingen uit verschillende legendarische films waar de acteur in heeft geschitterd. Het is een mooi eerbetoon aan een belangrijk personage en draagt er op deze manier aan bij dat ook de jongere generaties Totò niet zullen vergeten.

Photo credit Michelle Bogers

Napolitaanse cultuur

Dat mensen zich ook tegenwoordig kunnen vereenzelvigen met zijn humor en uitspraken, blijkt uit het feit dat Napolitanen zijn uitspraken nog steeds gebruiken in alledaagse gesprekken. Ook dit zorgt ervoor dat de acteur onsterfelijk is en onderdeel vormt van de Napolitaanse cultuur. Zijn krachtige uitspraken laten je lachen, maar hebben een enorme diepgang en bevatten vaak een kern van waarheid.

De volgende fantastische uitspraak van Totò, wil ik jullie dan ook niet onthouden.

“ Quando hai a che fare con una persona che si crede superiore agli altri e ne è fermamente convinta, ridici sopra e assecondala perché non è bello rovinare i sogni di un idiota.”

Totò

Vertaling: Wanneer je te maken hebt met een persoon die zichzelf beter vindt dan anderen en daar vast van overtuigd is, lach erom en ga ermee akkoord, want het is niet leuk om de dromen van een idioot kapot te maken.

De acteur overleed op 15 april 1967, kreeg drie begrafenissen en de stad was maandenlang in rouw. Tot op de dag van vandaag is niemand in Napels deze man vergeten. Totò zit in het hart van elke Napolitaan en men zorgt er voor dat ook bij jongere generaties iconen zoals Totò niet in de vergetelheid zullen raken. Zo wordt er dagelijks op de lokale televisie wel één van zijn films uitgezonden waar menig Napolitaan, zelfs na deze honderden keren gezien te hebben, nog steeds uitbundig om zijn grappen kan lachen.

#2 Massimo Troisi

De Italiaanse acteur Massimo Troisi werd geboren in San Giorgio a Cremano, onderdeel van de stad Napels. Massimo was een artiest in hart en nieren die, naast acteren, ook actief was als scenarioschrijver en regisseur. Met zijn kenmerkende stem, pure manier van acteren en gevatte humor, was hij enorm geliefd bij het publiek.

massimo troisi napels

Ricomincio da tre

Al op jonge leeftijd kwam ook ik aanraking met zijn films en was ik gefascineerd door deze man die sprak in het dialect dat ik kende, op een zangerige toon waarmee hij met gemak zijn personages tot leven wist te brengen en met de kinderlijke onschuld die hij bezat. Vele malen keek ik de film Non ci resta che piangere, waarin hij, samen met Roberto Benigni, in een andere eeuw terecht kwam en de gekste dingen meemaakte. Ook andere films zoals Ricomincio da tre, Scusate il ritardo en No grazie, il caffè mi rende nervoso zijn absolute klassiekers waarvan bepaalde uitspraken onvergetelijk zijn en nog steeds een glimlach op onder andere mijn gezicht weten te toveren. Zo deel ik graag de volgende dialoog uit de film Ricomincio da tre, die bijna iedere Napolitaan wel kent.

Gaetano: Chello ch’è stato è stato… Basta, ricomincio da tre! – Dat wat is geweest, is geweest. Klaar, ik begin bij drie!
Lello: Da zero… – Bij nul…
Gaetano: Eh?
Lello: Da zero: ricominci da zero. – Bij nul: Je begint bij nul
Gaetano: Nossignore, ricomincio da… cioè… Tre cose me so’ riuscite dint’a vita, pecché aggi’a perdere pure chelle? Aggi’a ricomincià da zero? Da tre! – Nee meneer, ik begin bij…ik bedoel…drie dingen zijn mij gelukt in het leven, waarom moet ik die ook nog eens verliezen? Waarom moet ik bij nul beginnen? Bij drie!

Dialoog tussen Gaetano (Massimo Troisi) en Lello

Il Postino

Il Postino, zijn laatste film waarvan hij tevens scenarioschrijver was, wilde hij zo graag maken, dat hij hiervoor een levensreddende hartoperatie tot het laatst uit heeft willen stellen. Massimo werd geboren met een hartafwijking en tijdens de opnames van deze film, verslechterde zijn toestand waardoor enkel een harttransplantatie zijn leven kon redden. Hij nam de beslissing eerst de film af te maken en daarna pas aandacht te schenken aan zijn gezondheid. Tijdens de opnames van deze film kon hij slechts een uur per dag werken. Voor de scènes op de fiets werd een stand-in gebruikt omdat dit fysiek te zwaar voor hem was.

De film wist hij af te maken en is een waar meesterwerk geworden. Nog geen 12 uur na de laatste opnames van de film, overleed Massimo Troisi in zijn slaap aan de gevolgen van een hartstilstand.

Eerbetonen

Dat de artiest nog steeds niet vergeten is, blijkt wel uit de vele eerbetonen die zowel in Napels als in de directe omgeving zijn terug te vinden. Door de stad zelf zijn er diverse afbeeldingen en Street Art werken te vinden om de acteur te herinneren. De trap waar Massimo in de film Scusate il ritardo in de stromende regen met zijn tegenspeler een scène op heeft gespeeld, is omgedoopt tot de Scale Massimo Troisi.

scale massimo troisi napels

Ook op het eiland Procida, waar Il Postino gedeeltelijk is opgenomen, zijn overal eerbetonen terug te vinden die verwijzen naar deze geliefde acteur. Daarnaast zijn er ook in zijn geboorteplaats meerdere werken aan hem opgedragen. Zo tref je op de muren van het Circumvesuviana-station van San Giorgio a Cremano, prachtige werken die herinneren aan de grote artiest die Troisi was.

#3 Pino Daniele

Het beeld van de man met een gitaar zal verschillende malen aan je voorbij komen wanneer je door Napels wandelt. Je vindt dit personage terug op de San Gregorio Armeno tussen andere handgemaakte figuurtjes voor in de kerststal, maar ook op verschillende muren in de stad is zijn beeltenis achtergelaten. We hebben het over de Napolitaanse zanger Pino Daniele die met zijn bijzondere stemgeluid, prachtige melodieën en poëtische woorden het hart van veel Napolitanen heeft gestolen.

pino daniele napels

Carrière

De zanger werd in 1955 geboren in de Napolitaanse wijk Porto, in een gezin waar ze het niet erg breed hadden. Om die reden verhuisde hij uiteindelijk naar Piazza Santa Maria La Nova, waar hij bij zijn tantes een iets fatsoenlijker leven kon leiden. De verbeterde situatie stelde hem in de gelegenheid om naar school te gaan en zijn passie voor muziek te ontdekken en verder te ontwikkelen. Op latere leeftijd leerde hij zichzelf gitaar spelen om vervolgens de muziekwereld in te rollen. Hij was onderdeel van diverse bands en was op albums van verschillende artiesten terug te horen. Waar hij in eerste instantie voornamelijk de rol van gitarist aannam, maakte hij in de tweede helft van de jaren 70 een muzikale groei door waardoor de artiest ‘Pino Daniele’ meer en meer op de voorgrond begon te treden. Deze groei werd in 1977 bekroond met het debuutalbum Terra Mia, waarna er nog vele zouden volgen.

Tarumbò

Hij was een van de meest innovatieve muzikanten in de Italiaanse muziekscene aan het begin van de jaren 70 en 80. Gedurende zijn 40-jarige carrière heeft hij samengewerkt met een groot aantal artiesten en op diverse belangrijke podia gespeeld. Zijn passie voor verschillende muziekstijlen was aanleiding voor een totaal nieuwe stijl die hij zelf bestempelde als Tarumbò. Met deze naam verwees hij naar de mix van de traditionele dans Tarantella en de klanken van blues, die in zijn muziek terug te horen is.

De diepgaande band die Pino met Napels had, is dan ook in veel van zijn muziek duidelijk terug te horen. Zowel de klanken als de teksten zijn een verwijzing naar de Napolitaanse traditie. Een traditie die hij gedurende zijn gehele carrière nooit zou vergeten.

Vriendschap

Tussen Pino Daniele en de eerder genoemde Massimo Troisi bestond er een diepgaande vriendschap en hebben ze verschillende malen samengewerkt. Zo componeerde de zanger de muziek van een aantal films en schreef hij het ontroerende ‘Quando’ als titelsong voor Troisi’s film Pensavo fosse amore… invece era un calesse. Het is dus goed mogelijk dat je deze twee grootheden samen afgebeeld ziet staan tijdens een wandeling door de stad.

pino daniele massimo troisi street art

Overlijden

De zanger overleed plotseling op 4 januari 2015 aan de gevolgen van een hartaanval. In Napels sloeg dit nieuws in als een bom en was de stad in diepe rouw gedompeld. Voor de inwoners voelde het alsof ze een vriend hadden verloren en werd er steun bij elkaar gezocht. Op het beroemde Piazza del Plebiscito vond er op 6 januari een emotioneel eerbetoon plaats waarbij ruim 100.000 Napolitanen uit volle borst nummers van Daniele meezongen.

Naast de verschillende Street Art werken door de hele stad, werd ook zijn oude straat omgedoopt tot de Via Pino Daniele. Daarnaast prijkt er aan de muur van het gebouw een ijzeren versie van de geliefde elektrische gitaar, die door hem vaak werd bespeeld.  

pino daniele napels zanger

Photo credit Iris de Brouwer

#4 San Gennaro

In totaal heeft Napels 52 beschermheiligen maar je kunt wel stellen dat San Gennaro de belangrijkste is. Het is daarom niet vreemd dat veel mannen in de Zuid-Italiaanse regio naar deze heilige zijn vernoemd.

san gennaro napels

Onthoofding

Hoewel er onduidelijk bestaat over de exacte geboorteplaats van Gennaro, is wel bekend dat hij de bisschop van Benevento was en op 19 september 305 werd onthoofd in Pozzuoli. Direct na de onthoofding wist een vrouw wat van zijn bloed in twee ampullen op te vangen. Deze ampullen zouden later een belangrijk onderdeel vormen bij een jaarlijks terugkerend ritueel. Het lichaam van San Gennaro is na zijn dood meerdere malen verplaatst. Pas in de 5de eeuw werd zijn lichaam overbracht naar de catacomben van Capodimonte in Napels, maar werd hierna nog een aantal keer verplaatst. In 1497 kreeg hij uiteindelijk een definitieve rustplaats in de kathedraal van Napels.

napels, naples, napoli, salerno, salerno travel, weekend, tips, stedentrip
De catacomben van San Gennaro

Het wonder van San Gennaro

Naast de relieken die terug te vinden zijn in de Cappella del Succorpo, werd er later nog een andere kapel in de Dom aan de heilige opdragen. De indrukwekkende Cappella del Tesoro di San Gennaro werd in het jaar 1646 ingewijd en bevinden zich hier, veilig opgeborgen in een kluis achter het altaar, de twee ampullen met het bloed. Drie keer per jaar worden deze ampullen uit de kluis gehaald en moet het bloed, tijdens een speciale ceremonie, vloeibaar worden. Het vloeibaar worden van het bloed zou de stad moeten beschermen tegen rampspoed. Gebeurt dit niet, dan kan dit rampzalige gevolgen hebben voor Napels en omgeving. Een voorbeeld is in het jaar 1980, toen het bloed in de ampullen niet vloeibaar werd. Enkele maanden later werd de regio getroffen door een verwoestende aardbeving waarbij bijna 3000 mensen om het leven kwamen.

san gennaro kathedraal napels

Cappella del Succorpo

Het wonder van San Gennaro moet plaatsvinden op 19 september, 16 december en de zaterdag vóór de eerste zondag in mei. Het ritueel wordt door veel gelovige Napolitanen bijgewoond en met grote spanning gevolgd.

Eerbetonen aan de heilige Gennaro

Hoewel men niet weet hoe San Gennaro er exact heeft uitgezien, kun je de beschermheilige van Napels in verschillende vormen afgebeeld zien door de hele stad. De bekendste is wellicht de enorme Street Art afbeelding van de artiest Jorit Agoch. Maar ook in andere steegjes van het historisch centrum kun je tegen werk aanlopen dat is opgedragen aan deze heilige. Daarnaast is een bezoek aan de catacomben van San Gennaro, waar zijn lichaam geruime tijd werd bewaard, zeer indrukwekkend en de moeite waard om te bezoeken.

centrum, napoli, naples, napels, salerno, salerno travel, wijken napels, leukste wijken napels

#5 Pulcinella

Wanneer je door de straten van de stad loopt, zul je geregeld geconfronteerd worden met een in het wit gekleed personage dat een zwart halfmasker draagt. Dit kan zijn in de vorm van een beeldje of zelfs in levende lijven.  

Commedia dell’arte

Dit opvallende figuur draagt de naam Pulcinella en is een personage uit het Italiaanse commedia dell’arte. Bij deze theatervorm werden serieuze en komische elementen gecombineerd en werd in 17de eeuw door Silvio Fiorillo dit karakter geïntroduceerd.

Fiorillo werd geïnspireerd door een schilderij waarin de boer Puccio d’Aniello werd afgebeeld. Deze boer had een opvallend lange neus en een donkergekleurd gezicht door de zon. Anderen zeggen weer dat de naam verwijst naar het woord ‘kuikentje’, iets wat ook terugkomt in de stem van Pulcinella; een hoog en kwakend geluid.

Belichaming van de Napolitanen

Wat de exacte oorsprong van Pulcinella dan ook mag zijn, het is duidelijk dat het voor Napels een belangrijk figuur is. Pulcinella belichaamt namelijk de Napolitanen: het is een personage dat zich bewust is van de problemen waarin hij verkeert, maar er altijd met een glimlach uit weet te komen.

Daarnaast zit het karakter vol met tegenstelling. Zo staat het voor man-vrouw, dom-slim, stad-platteland, demoon-heilige, wijs-dwaas: het dualisme waar de heidens-christelijke Napolitaanse cultuur uit bestaat.

Pulcinella in het straatbeeld

Ook kom je op verschillende plekken in de stad Street Art werken tegen waar het personage van Pulcinella in te herkennen is.

In het historisch centrum vind je, in één van de steegjes, een beeld van Pulcinella’s hoofd. Opvallend is dat zijn neus veel lichter is dan de rest van zijn gezicht. Dagelijks poseren honderden toeristen voor een foto met dit symbool van Napels. Dit fotomoment wordt vervolgens afgesloten door even over de neus van het beeld te wrijven, een handeling waarvan wordt gezegd dat het geluk brengt. Of het waar is of niet, even over Pulcinella’s neus wrijven kan natuurlijk geen kwaad!

pulcinella napels

#6 Maradona

Uiteraard kan deze Argentijnse stervoetballer niet ontbreken wanneer het over Napels gaat. Diego Armando Maradona kwam in 1984 naar Napels en werd door de inwoners als een god onthaald, zonder ook maar een seconde voor de club gespeeld te hebben. Al hun hoop was op deze jonge en talentvolle voetballer gevestigd. Met een speler als Maradona bestond er namelijk een kans om eindelijk het rijke noorden te kunnen verslaan, iets waar een club uit het zuiden van Italië nooit eerder in was geslaagd.

diego armando maradona street art

Trots

Niet alleen maakte Maradona alle verwachtingen waar, hij zorgde er tevens voor dat Napels wereldwijd op de kaart werd gezet. Inwoners konden met recht weer trots zijn op hun mooie stad en maakte hij ruimte om te dromen over een betere toekomst.

Maradona heeft Napels meer gegeven dan enkel de overwinningen. Dat blijkt wel wanneer je door de straten van de stad wandelt en om de paar meter tegen een afbeelding van de Argentijn aanloopt. De band die Napolitanen met de voetballer hebben, is bijzonder en gaat erg diep. Wanneer je het met inwoners over de voetballer hebt, lijkt het alsof ze het over een goede vriend hebben bij wie ze regelmatig op de koffie komen. Ze beschouwen Diego Maradona dan ook als één van hen en zouden nooit een kwaad woord over hem kunnen spreken.

In de digitale reisgids Jouw Local in Napels ga ik dieper in op deze bijzondere band. Ik ben in gesprek gegaan met verschillende inwoners om een beter beeld te kunnen schetsen over de verafgoding van deze voetballer en waarom hij tot op de dag van vandaag nog steeds zo belangrijk is.

#7 Sophia Loren

Deze wereldberoemde filmster is de enige vrouw in het lijstje en is daarnaast niet eens in Napels geboren. Toch is Sophia Loren onlosmakelijk met Napels verbonden. In 1934 werd zij in Rome geboren, maar met Napolitaanse roots. Ze groeide op bij haar familie in Pozzuoli en woonde ook enige tijd in Napels.

sophia loren napels

Photo credit Margo Moonen

Pozzuoli werd tijdens de Tweede Wereldoorlog meerdere malen gebombardeerd. Tijdens één van deze bombardementen, raakte Sophia door een granaatscherf gewond aan haar kin. De familie nam hierop het besluit om naar Napels te verhuizen om daar het einde van de oorlog af te wachten. Deze beide steden, met hun gebruiken en onmiskenbare cultuur, zijn dan ook altijd onderdeel blijven vormen van Sophia’s leven en lange carrière.

sophia loren napels

Photo credit Dexter van der Swaluw

Carrière

Op 15-jarige leeftijd won zij een schoonheidswedstrijd en keerde met het prijzengeld terug naar Rome om een carrière op te bouwen. Ze nam deel aan verschillende Miss verkiezingen, was model voor fotoromanzi (fotostripverhalen), was te horen op de radio en wist door haar prachtige voorkomen diverse, kleine, rollen in films te bemachtigen. Hoewel ze al in verschillende films had gespeeld, kreeg ze in 1953 haar eerste grote rol als Cleopatra in de film Due notti con Cleopatra. Vanaf toen ging het hard en schitterde ze in steeds meer rollen. In veel van deze films acteerde zij in het Napolitaanse dialect en speelde zij onder andere samen met een eerder genoemde persoonlijkheid in dit rijtje: Totò. Naast de vele rollen in komedies, liet zij in andere films zien dat ze ook prima in staat was om dramatische rollen vorm te geven.

In 1956 begon haar Engelstalige carrière en acteerde zij in een groot aantal Amerikaanse films, aan de zijde van grote namen in de filmwereld.

sophia loren napels street art

Onderscheidingen

Voor haar interpretatie van Cesira in de oorlogsfilm La ciociara, werd zij onderscheiden met onder andere een Oscar, een Gouden Palm en een BAFTA. Ook later in haar carrière werd zij voor haar acteerwerk verschillende malen genomineerd en beloond met diverse prijzen.

Napolitaanse

Je kunt stellen dat Sophia Loren het symbool is van een Italië dat na een trieste periode van oorlog, weer langzaam op begon te krabbelen. La Loren wordt vooral enorm gewaardeerd omdat zij, ondanks al deze grote successen, ‘normaal’ is gebleven. Met ‘normaal’ doelt men op het gegeven dat zij altijd veel waarde heeft gehecht aan de familiebanden, iets wat kenmerkend is voor de Zuid-Italiaanse cultuur. Zoals eerder aangegeven, is ze haar Zuid-Italiaanse achtergrond nooit vergeten en heeft ze dit ook meerdere malen uitgesproken. In een interview voor de Amerikaanse televisie, zei ze vol trots: Ik ben geen Italiaanse. Ik ben Napolitaanse, dat is iets anders.

sophia loren napels

Photo credit Margo Moonen

Ereburger van Napels

Het is dan ook geheel logisch dat Sophia in Napels nog steeds enorm geliefd is en wordt beschouwd als een authentiek stukje erfgoed voor de stad. Zij werd daarom in 2016 benoemd tot ereburger van de stad Napels.
Ook in het straatbeeld is haar prachtige verschijning in verschillende vormen terug te zien. In winkeltjes vind je haar afbeelding terug op de vele souvenirs, zijn er verschillende street art werken aan de actrice opgedragen en hebben verschillende pizzeria’s hun zaak naar haar vernoemd.

#8 Eduardo de Filippo

Acteur, regisseur, theaterschrijver en dichter Eduardo de Filippo mag zeker niet ontbreken in dit rijtje. De Filippo wordt beschouwd als één van de belangrijkste Italiaanse artiesten en heeft dan ook talrijke theaterstukken op zijn naam staan.

Theaterdebuut

Hij werd in 1900 geboren in de Napolitaanse wijk Chiaia en maakte al op 4-jarige leeftijd zijn theaterdebuut tijdens een optreden van het theatergezelschap van zijn oudere broer Vincenzo Scarpetta. Op latere leeftijd trad hij officieel toe tot dit gezelschap, samen met zijn oudere zus Titina en jongere broertje Peppino. Deze laatstgenoemde vormde later met Totò één van de populairste komische duo’s van de Italiaanse filmwereld. Ook van Peppino zijn er afbeeldingen terug te vinden in de stad.

I De Filippo

In de daarop volgende jaren, maakte het drietal deel uit van verschillende theatergezelschappen, om uiteindelijk in 1931 hun droom van een eigen groep realiteit te laten worden. Onder de naam ‘I De Filippo’ boekten zij enorme successen en verwierven veel bekendheid. Niet alleen in Napels, ook in de rest van het land werd het drietal steeds bekender. Net als zijn generatiegenoot Totò, wist Eduardo het publiek te raken door realistische, vaak moeilijke situaties op een ironische manier in beeld te brengen. Daarnaast wist hij in zijn teksten de tradities en gebruiken van de Napolitaanse cultuur goed onder woorden te brengen. Aangezien veel van zijn teksten vertaald zijn en de hele wereld over zijn gegaan, heeft hij mensen wereldwijd kennis laten maken met de Napolitaanse cultuur.

Zijn bekendste en meest gewaardeerde werk is wellicht Filumena Marturano, geschreven in 1946. Het stuk werd in 1964 verfilmd onder de titel Matrimonio all’Italiana en met Sophia Loren in de hoofdrol. In de Quartieri Spagnoli is er een eerbetoon te vinden aan dit fictieve karakter, dat door Eduardo speciaal werd geschreven voor zijn zus Titina.

filumena marturano napels

Photo credit Fabio de Rienzo

Theater San Ferdinando

Na de oorlog vertrok Eduardo uit Napels, maar bleef de stad altijd een rol spelen in zijn leven. Zo kocht hij in 1948 het door bombardementen verwoeste theater San Ferdinando. Hij stopte er aardig wat geld in om dit theater, rijk aan geschiedenis, weer volledig op te kunnen knappen. Het theater werd in 1954 geopend en was er naast zijn eigen werk, ook ruimte voor stukken van andere Napolitaanse schrijvers om de traditie levende te kunnen houden.

Vriendschap met Totò

Aangezien ze beiden opgroeiden in Napels, in dezelfde periode, met een soortgelijke achtergrond en een diepgaande interesse voor het theatervak, is het niet verwonderlijk dat er tussen Totò en Eduardo een diepe vriendschap ontstond. Bij de verfilming van Eduardo’s theaterstuk Napoli milionaria in 1950, werkten deze twee grootheden voor het eerst samen. Het verhaal wil dat Totò zonder te twijfelen een rol accepteerden en uit riep: “Eduardo, voor jou werk ik gratis!

Eerbetoon

Met een enorme lijst aan zelfgeschreven, succesvolle en onvergetelijke theaterstukken, heeft Eduardo een belangrijke bijdrage geleverd aan de wereld van het theater. Niet alleen in Italië, maar wereldwijd wordt De Filippo gewaardeerd om zijn werk. Bovendien heeft zijn werk ook gediend ter inspiratie voor veel andere artiesten, waaronder de eerder genoemde Massimo Troisi. Het is dan ook logisch dat Eduardo de Filippo nog steeds wordt beschouwd als de één van de grootste artiesten aller tijden en is hij in Napels nog lang niet vergeten. Ook van hem zul je geregeld een afbeelding tegenkomen, waarvan de mooiste misschien wel te vinden zijn op de luiken van zijn eigen theater. Hier heeft de Napolitaanse Street Art artiest Jorit Agoch drie schitterende portretten gecreëerd om de ziel van de acteur te vereeuwigen. In het midden zien we Eduardo als persoon, terwijl we hem aan de linker en rechterkant zien afgebeeld als één van de vele onsterfelijke personages die hij gedurende zijn carrière tot leven heeft gebracht.

Meer tips nodig voor jouw trip naar Napels? Zie onderstaande artikelen!

Hoe gevaarlijk is Napels?
Het openbaar vervoer in Napels
Vesuvius: de fascinerende vulkaan bij Napels
10 healthy hotspots in Napels
9 supertips voor Napels met kids
7 tips voor een stedentrip Napels
9 must do's in Napels
5 dingen die je moet proeven in Napels
De 6 leukste wijken van Napels
5 musea in Napels die je niet mag missen
Gratis bezienswaardigheden in Napels
3 dagen Napels: tips voor een lang weekend

Reisgids Napels

In de reisgids Jouw Local in Napels vind je nog veel meer leuke tips, informatie, adressen én routes door de stad. In deze digitale gids kruip ik namelijk in de rol van jouw persoonlijke tour guide om jou rond te leiden door de stad om jou de sfeer van het échte Napels te laten proeven.

felicia, salerno, salerno travel, naples, napels, napoli
Booking.com

10 bijzondere Paastradities in Napels en omgeving

Een bekende uitspraak onder Italianen is: Natale con i tuoi, Pasqua con chi vuoi. Het betekent: Kerst met je familie, Pasen met wie je wilt. Dit betekent zeker niet dat Pasen een minder belangrijke feestdag is. De periode rondom Pasen is namelijk rijk aan tradities en vooral in de Settimana Santa, de Heilige of Goede week van Palmzondag tot Stille Zaterdag, kun je hier veel van mee krijgen.

Naast dat ieder Italiaans huishouden rijkelijk is voorzien van de traditionele Colomba en de enorme chocolade eieren, heeft elke regio zo ook haar eigen specialiteiten en gebruiken.

pasen, napels, naples, napoli, salerno, salerno travel. feest, tradities
Een kleine selectie van de paaseieren – Photo credit Leny Boerstra

Wat kun je op je bord verwachten wanneer je in een Napolitaans huishouden aanschuift voor de Paaslunch? Graag laat ik je kennis maken met een aantal traditionele Paasgebruiken die de regio Campania rijk is, onderverdeeld in culinaire en religieuze tradities.

CULINAIRE TRADITIES

#1 FELLATA

Fellata is het gerecht waar de Paaslunch mee wordt afgetrapt en als onmisbaar wordt beschouwd. Het is een bord gevuld met verschillende soorten worst, kaas en ei. De naam is afgeleid van het Napoliaanse woord ‘fella’ (plak) wat verwijst naar de wijze waarop de kaas en worst worden gepresenteerd: in plakjes. De eieren worden vaak in tweeën verdeeld en is de Casatiello ideaal om dit voorgerecht mee te combineren.

pasen, napels, naples, napoli, salerno, salerno travel. feest, tradities
Fellata – Photo credit La Cucina di Monica

#2 CASATIELLO

Zonder deze hartige taart is het in Napels geen Pasen! Het wordt gemaakt van brooddeeg dat wordt gevuld met kaas en vlees. Om het af te maken wordt de bovenkant vaak versierd met gekookte eieren bedekt met twee streepjes deeg in de vorm van een kruis.

pasen, napels, naples, napoli, salerno, salerno travel. feest, tradities
De typische vorm van een Casatiello – Photo credit La Cucina di Monica

De naam Casatiello is afgeleid van het Napolitaanse woord caso, wat kaas betekent en verwijst naar de vulling van de taart. Wat de precieze oorsprong is van de Casatiello, is niet bekend. Wel staat vast dat dit gerecht al eeuwenoud is en in eerste instantie als voedsel van de rijkere klasse werd beschouwd. Voor de minderbedeelden waren enkel speciale gelegenheden, zoals Pasen en kerst, aanleiding om dit gerecht op tafel te zetten.

De ingrediënten van deze hartige lekkernij staan symbool voor een aantal zaken. Zo wordt met de meel verwezen naar het lichaam van Christus (van meel wordt namelijk brood gemaakt, het brood symboliseert zijn lichaam). Meel wordt gemaakt van graan, wat het leven en vruchtbaarheid symboliseert. Daarnaast is ook de vorm waarin dit gerecht wordt gepresenteerd een verwijzing. De ronde vorm met in het midden een gat, verwijst naar de doornenkroon die Jezus droeg.

#3 ZUPPA DI COZZE

Misschien wel het meest traditionele recept rond de Paasperiode is de Napolitaanse mosselsoep. Traditiegetrouw wordt deze eenvoudige soep genuttigd op giovedì Santo, Witte donderdag. Volgens een legende is deze traditie ontstaan omdat de Napolitaanse koning Ferdinando I dol was op visgerechten. Hij werd er echter op gewezen om ook aan de minderbedeelden te denken en op zijn minst in de Heilige week geen vis te eten. De mosselen waren echter al gevangen en weggooien was geen optie.  Om deze toch nog vers te kunnen nuttigen, gaf hij zijn kok de opdracht om deze op de meest eenvoudige manier te bereiden. Dit pakte zo goed uit, dat het recept door de hele stad werd verspreid. Ook bij de Napolitanen viel het gerecht in de smaak en is het op Witte donderdag een onmisbaar gerecht geworden.

pasen, napels, naples, napoli, salerno, salerno travel. feest, tradities
Zuppa di cozze – Photo credit Sara Marandola

#4 MENESTA MARETATA

Menesta Maretata (Italiaans: minestra maritata) is een typisch gerecht van de regio Campania dat zowel met Pasen als met Kerst geserveerd wordt. Het is een smakelijke soep met groenten en vlees en wordt op smaak gebracht met wat Parmezaanse kaas.

In de basis is het een simpel gerecht maar het heeft een lange bereidingstijd nodig zodat de smaken zo goed mogelijk tot hun recht kunnen komen. De lange bereidingstijd is dan ook een reden dat dit gerecht niet altijd op tafel staat tijdens de Napolitaanse Paaslunch.

pasen, napels, naples, napoli, salerno, salerno travel. feest, tradities
Menesta Maretata – Photo credit La Cucina di Monica

#5 LAM

Bij de lunch kan lam (of in sommige huishoudens ook wel geit) absoluut niet ontbreken op tafel. In Napels en omgeving wordt deze bereid met doperwtjes, ei, kaas, citroen en witte wijn. Het lam heeft meerdere Bijbelse betekenissen. Zo speelde het in het Oude Testament een rol bij de bevrijding van de Israëlieten uit Egypte, waarbij men lamsbloed moest aanbrengen op de deurposten om gered te worden. In het Nieuwe Testament wordt er met Lam Gods verwezen naar Jezus Christus.

pasen, napels, naples, napoli, salerno, salerno travel. feest, tradities
Photo credit La Cucina di Monica

#6 PASTIERA NAPOLETANA

Naast de Colomba en de chocolade eieren is het Paasfeest in Campania niet compleet zonder een eigen traditionele lekkernij: de Pastiera Napoletana. Deze heerlijk zoete taart wordt in de Heilige week iedere dag na het diner gegeten. 

pasen, napels, naples, napoli, salerno, salerno travel. feest, tradities
Pastiera Napoletana – Photo credit Rodolfo Fornario

Volgens een legende vindt de pastiera haar oorsprong bij de Napolitaanse sirene Partenope. Ze had de Golf van Napels als haar thuis gekozen en met haar prachtige stem verwelkomde ze het voorjaar. Om hun dankbaarheid te tonen, gaf de bevolking haar zeven geschenken van de natuur: meel, ricotta, eieren, tarwe, kruiden, suiker en oranjebloesemwater. De sirene bracht deze ingrediënten naar de goden die hier vervolgens de eerste pastiera mee wisten te maken.

In de meeste Napolitaanse huishoudens wordt de pastiera gemaakt volgens eigen recept. Maar uiteraard kun je in iedere pasticceria terecht voor deze traditionele, onmisbare lekkernij!

#7 PASQUETTA

Tweede Paasdag wordt in Italië Pasquetta genoemd, wat vertaald kan worden als ‘klein Pasen’. Het is gebruikelijk om deze dag buiten door te brengen, samen met familie en vrienden. Dit gebeurt op het strand, in het park of in het bos met drankjes en vlees van de gril (grigliata genoemd). Daarnaast is ook de frittata di maccheroni een veelvoorkomend gerecht op deze dag omdat deze gemakkelijk te bereiden en mee te nemen is. Een ideale en gezellige  gelegenheid om met vrienden na te genieten van de uitgebreide Paaslunch.

RELIGIEUZE TRADITIES

#8 PROCESSIES

In de gehele regio Campania vinden er in de Settimana Santa verschillende processies plaats die per stad verschillen. De kustplaats Sorrento staat bijvoorbeeld bekend om de Processione Bianca (witte processie) en de Processione Nera (zwarte processie). In de vroege uren van Goede Vrijdag vindt de Witte Processie plaats, de naam verwijzend naar de kleur van de gewaden die worden gedragen. De gezichten van de deelnemers worden afgedekt met een kap, wat een teken is van boetedoening.
In de avond vindt de Zwarte Processie plaats, verwijzend naar de dood van Christus. Deze keer dragen de deelnemers, die met het beeld van Christus door de straten lopen, zwarte gewaden.

pasen, napels, naples, napoli, salerno, salerno travel. feest, tradities
Processione Bianca – Photo credit Gabriella Bronsema

Op het eiland Procida vindt de Processione dei Misteri plaats. Gekleed in witte en turquoise gewaden, trekt men wagens met beelden van religieuze aard door de straten van het eiland. Het evenement is een eeuwenoude traditie en bij de eilandbewoners erg geliefd. Ook op vele andere plaatsen in de regio vinden er soortgelijke evenementen plaats die een bijzonder, indrukwekkend schouwspel vormen.

#9 VIA CRUCIS

In veel steden in de regio vindt in de Settimana Santa de Via Crucis plaats. Het is een openlucht voorstelling waarin de laatste uren van Christus in beeld worden gebracht. In de straten van onder andere Salerno kun je van dichtbij aanschouwen hoe Jezus door Judas wordt verraden, hij vervolgens wordt veroordeeld, vermoeid met het kruis op zijn rug door de straten loopt om uiteindelijk gekruisigd te worden. Het is een indrukwekkend spektakel waar jaarlijks veel mensen op af komen en honderden acteurs en vrijwilligers voor worden ingezet.

In de meeste steden vindt de Via Crucis plaats op Palmzondag, op andere plaatsen wordt  Goede Vrijdag aangehouden voor het uitbeelden van Jezus’ laatste uren.

#10 MADONNA DELL’ARCO

Al ver voor Pasen kun je kennis maken met een traditie die al sinds het jaar 1450 bestaat. In Napels, en veel andere steden in de provincie, kun je namelijk in de weken vóór Pasen een in het wit geklede menigte tegenkomen in de straten van de stad. Met gezang en muziek wordt door de fujenti (zo worden de deelnemers van deze processie genoemd) de Madonna dell’Arco geëerd. Op de Tweede Paasdag vindt er een pelgrimstocht plaats naar de kerk van de Madonna dell’Arco in de plaats Sant’Anastasia. De voorbereidingen voor deze tocht en het ophalen van donaties beginnen echter al vanaf 17 januari, de dag dat in Napels en provincie Sant’Antonio Abate wordt gevierd.

Aanleiding voor deze verering is een verhaal dat dateert uit de 15de eeuw. Volgens dit verhaal waren jongeren, in de omgeving van Pomigliano d’Arco, op tweede Paasdag een spel aan het spelen dat vergelijkbaar is met jeu de boules. Na een verloren ronde gooide één van deze jongens woedend en scheldend de bal tegen een afbeelding van de heilige maagd Maria, geschilderd op een boog van een aquaduct (waar het gebruik van het woord Arco vandaan komt). Plots begon de wang van de schildering te bloeden en al snel was de hele omgeving op de hoogte van deze gebeurtenis. De jongen werd direct gestraft en opgehangen aan een boom in de buurt van de muurschildering. Terwijl men toekeek hoe het lichaam van de jongen aan de boom bungelde, verdroogde deze voor het oog van de verbaasde menigte.

Met deze gebeurtenissen begon de verering van de Madanno dell’Arco en zijn er jaarlijks vele gelovigen die deelnemen aan de pelgrimstocht. Dit gebeurt vaak blootsvoets en in sommige gevallen wordt de tocht zelfs op de blote knieën afgelegd.

felicia, salerno, salerno travel, naples, napels, napoli
Booking.com

Street Art in Salerno

Neem een duik in de wereld van poëzie gemengd met kunst. In één van de wijken van het historisch centrum van Salerno is er in 2015 namelijk een street art project gestart onder de naam Muri D’Autore, muren van de schrijver.




Le Fornelle
Le Fornelle is één van de oudste wijken van Salerno en is de plek waar dit project begon. De beschilderingen die hier te zien zijn, zijn het werk van vooral artiesten uit Salerno. Er zijn ook werken van kunstenaars afkomstig uit andere delen van het land en zelfs Mexico en Peru zijn vertegenwoordigd.

Eén van de mooie kunstwerken in de wijk

Een bijzondere plek waar je geruime tijd kunt ronddwalen om de verschillende kunstwerken te bewonderen. Het is mooi om de verschillende stijlen van de vele kunstenaars door elkaar te zien maar die toch zo perfect op elkaar aan lijken te sluiten. Soms lijkt het alsof je van de ene wereld in een andere stapt.




Verandering
Door dit street art project heeft de wijk een enorme verandering doorgemaakt. De bewoners zijn trots dat hun wijk in de belangstelling staat. De vele verzen uit Napolitaanse liederen en gedichten, zorgt voor een magische sfeer. Dagelijks zijn de inwoners omgeven door poëzie en is het alsof ze de woorden bijna ademen. Dit heeft als gevolg dat mensen spontaan beginnen te zingen wanneer ze in het voorbijgaan een regel lezen.

Street Art Salerno

Een gedicht op één van de muren

Tijdens werkzaamheden aan één van de schilderingen werd er spontaan een piano midden op het plein gezet. Terwijl de artiesten bezig waren met hun werk, er live muziek werd gespeeld, vonden nieuwsgierige voorbijgangers de weg naar het steegje en namen plaats op de treden van de trappen om dit bijzondere tafereel te aanschouwen.

Subsidie
Achter dit project schuilt een enorme passie. Een passie voor poëzie, geschiedenis, kunst en cultuur. En dat moet ook wel. Terwijl de stad volhangt met lichtjes ter waarde van 2,4 miljoen euro, ontvangt deze stichting geen enkele subsidie van de gemeente. Al het werk hebben ze kunnen verrichten door donaties van derden. Door de aandacht die dit project heeft gekregen, zijn ze in staat de werkzaamheden weer op te pakken en staan er een hoop nieuwe werken op de planning.

Le Fornelle is dan ook zeker een plek waar je even doorheen moet lopen bij een bezoek aan Salerno.







Booking.com

De timmerman met een hart van goud in Napels

Voor Salerno Travel ben ik constant op zoek naar pareltjes. Hiermee doel ik op activiteiten, restaurants, tours en ervaringen die mensen weten te raken, hun een beeld geven van het échte Campania. Zo’n pareltje vond ik onlangs in het hart van de stad Napels.




De schoonheid van Napels
“Eerst Napels zien en dan sterven” is een wereldberoemde uitspraak waarvan de exacte betekenis niet te achterhalen is. Door het imago van de stad wordt deze uitspraak echter direct in een bepaalde context geplaats, maar waarschijnlijk doelde Goethe met zijn uitspraak juist op de schoonheid van deze Zuid-Italiaanse stad: wanneer je Napels hebt gezien, heb je het maximale aan schoonheid beleefd en kun je vredig sterven.

En hij heeft gelijk: Napels is mooi. Prachtig. Steeds vaker ben ik er te vinden omdat ik iedere keer weer redenen vind om terug te keren, omdat ik het gevoel heb dat de stad mij nog zo veel te bieden heeft, er nog zo veel plekken zijn die ik nog moet ontdekken.

napels vesuvius vesuvio napoli naples campania salerno

Ik begin duidelijk steeds meer van Napels te houden

Napolitaanse timmerman
De drang om de warmte en schoonheid van deze stad te ontdekken en aan anderen te laten zien, brengt mij bij Salvatore Iodice. Via een tip van local Iris de Brouwer, kom ik bij deze rasechte Napolitaanse timmerman terecht.

Ik zoek hem op in de Quartieri Spagnoli, het hart van het historisch centrum van Napels. Buiten zijn werkplaats zit hij op een bankje al op mij te wachten, een bankje dat hij met zijn eigen handen gemaakt blijkt te hebben. Hij nodigt mij uit om naast hem plaats te nemen om even kennis met elkaar te maken, een praatje aan te gaan. Op het eerste oog een verlegen man, in ieder geval een man van weinig woorden. Terwijl wij in gesprek zijn, komt er een Vespa voorbij geraasd met daarop een jongetje die niet ouder dan een jaar of 12 moet zijn. Verbaasd kijk ik de Vespa na, draai me vervolgens weer om naar Salvatore die met een glimlach zijn schouders ophaalt en zegt: “Tja, dat is normaal hier.”

napels vesuvius vesuvio napoli naples campania salerno

De ingang van de werkplaats – Photo credit Mario Schiano

Tijdens het gesprek op het bankje, krijg ik een goed beeld van het werk dat hij verricht in de wijk. Hij wijst naar de versierde en kleurrijke plantenbak aan de overkant van de steeg en naar de handgemaakte straatborden die je de weg wijzen door de Quartieri Spagnoli: Salvatore verzamelt afval van de straat en transformeert deze in ware kunstwerken.

La Miniera
Wanneer het tijd is om zijn werkplaats, La Miniera, binnen te stappen, is het mijn beurt om even stil te zijn en mijn ogen de kost te geven. Ik zie uit hout gesneden figuren, schilderijen, boompjes die gemaakt zijn uit elektriciteitsdraden. Om het even duidelijk te hebben, vraag ik voor de zekerheid nog een keer of hij dit alles echt zelf gemaakt heeft. Dat heeft hij. Ook vraag ik nogmaals of dit alles gemaakt is uit voorwerpen die hij of anderen hebben gevonden op straat. Hij bevestigt dat. De houten deur die op de werkbank ligt samen met een strijkijzer, geven aan dat er een nieuw project in de maak is.

napels vesuvius vesuvio napoli naples campania salerno

Salvatore omringd door zijn kunstwerken

Zijn talent om uit dagelijkse en afgedankte voorwerpen zulke mooie werken te kunnen creëren, beschouwt hij als een gave. Hoewel het hard werk is, is het iets wat hij zonder moeite doet. Hij doet het namelijk met liefde en passie en waardeert het talent dat door God aan hem geschonken is. Juist daarom voelt hij ook de drang om anderen te helpen. Daar is het in eerste instantie ook allemaal mee begonnen. Geboren en opgegroeid in de wijk, zag hij op een gegeven moment dat er zaken waren die ontbraken. Simpele dingen zoals vuilnisbakken of een bankje voor ouderen die door de smalle steegjes omhoog klimmen en af en toe behoefte hebben om even op adem te komen.




Daarnaast stelt hij zijn werkplaats ook open voor de kinderen uit de buurt. Op de vraag waarom hij besloten heeft dat te doen, antwoordt hij:  “Toen ik opgroeide, was er geen Salvatore waar ik heen kon gaan. Ik wil de kinderen van de wijk geven wat ik niet heb gehad. Op deze manier hou ik ze van de straat en zijn ze met nuttige zaken bezig, leren ze hun eigen creativiteit kennen.”

Sociaal betrokken
Daarnaast houdt Salvatore zich ook volop bezig met het organiseren van culturele en sociale evenementen. Hier probeert hij altijd zo veel mogelijk mensen bij te betrekken. Het idee hierachter is dat wanneer er voor iedereen werk is, er minder criminaliteit zal zijn. Ook heeft hij ervoor gezorgd dat er voldoende geld werd ingezameld om de schildering van de geliefde voetballer Maradona te kunnen restaureren.

De werkplaats van Salvatore is in de hele wijk bekend en is er inmiddels geen enkele winkelier meer die hem niet kent. Waar hij in het begin zelf langs de verschillende winkels ging om zijn kunstwerken aan te bieden, weten de winkeliers nu vaak zelf de weg naar La Miniera te vinden om eigen initiatieven voor te stellen. Zonder problemen dragen zij dan ook bij aan de financiering van Salvatore’s projecten.

napels napoli naples salerno travel campania salvatore

Nederlandse toeristen die een kijkje komen nemen

Inmiddels is de bekendheid van Salvatore en zijn werk dusdanig toegenomen dat er zelf aanvragen vanuit andere delen van de stad binnenkomen.

Toekomst
Voor de toekomst heeft Salvatore genoeg projecten in gedachten. Hij werkt nu aan een boek dat gaat over zijn persoonlijke groei, zijn ervaring in de gevangenis en zijn wedergeboorte. Luisterend naar zijn levensverhaal en ervaringen, zal dit boek heel interessant en vooral inspirerend leesvoer worden. Daarnaast zal La Miniera binnenkort verhuizen naar een grote ruimte. Nog meer plek voor nog veel meer kunstwerken!

Een man van weinig woorden maar de woorden die er uit zijn mond komen, raken je, verwarmen je. Salvatore, de timmerman met een hart van goud.

Vind jij het verhaal van Salvatore interessant en ben je nieuwsgierig om eens een kijkje bij La Miniera te nemen? Dat kan! Neem dan contact op met Salerno Travel.






Booking.com

Concerto: de likeur uit Tramonti

Eerder had ik het over het wereldberoemde drankje Limoncello waar de Amalfi kust om bekendstaat. Toeristen nemen dan ook maar al te graag de leuke flesje gevuld met dit drankje mee naar huis. Er is echter nog een ander, typisch drankje dat alleen in dit gebied gemaakt wordt: Concerto.




Harmonieuze likeur
Concerto is de naam van een bruine likeur afkomstig uit Tramonti. Het is één van de oudste likeuren van dit gebied en werd oorspronkelijk bereid door de monniken van het Convento di San Francesco in Pucara (Tramonti). De naam Concerto verwijst naar de harmonie van de ingrediënten die nodig zijn om dit drankje te bereiden. Zo’n 15 verschillende kruiden en specerijen zijn er nodig om deze likeur te maken, waaronder zoethout, venkel, kruidnagel, nootmuskaat, kaneel, edelweiss, koriander, jeneverbessen, sandelhout en kalmoes. Dit mengsel wordt 40 dagen geweekt in alcohol waarna er vervolgens water, koffie, gerst, koffie, suiker en uiteindelijk citroenschillen aan worden toegevoegd.

concert, tramonti, salerno, salerno travel, napels, naples, amalfi, amalfikust, amalfi coast

Concerto likeur

Medicijn
Hoewel het wetenschappelijk niet bewezen is, geloven de inwoners van Tramonti er heilig in dat Concerto ook een helende werking heeft. Hoofdpijn maar ook andere soorten kwalen kunnen worden opgelost door simpelweg een glaasje Concerto te nuttigen. Anijs zou goed zijn tegen de hoest en voor de spijsvertering, kruidnagel helpt bij hoofdpijn, kiespijn en vermoeidheid en de jeneverbessen hebben een ontsmettende en zuiverende werking op het lichaam.

Daarnaast is het altijd een likeur om in huis te hebben omdat het beschouwd wordt als het ideale drankje om je gasten te verwelkomen.

Agrarische rijkdom
Deze typische likeur kan gemaakt worden met behulp van de geschenken van moedernatuur in dit unieke gebied, gelegen tussen de zee en de bossen van het Lattari-gebergte. Deze ligging is exact de reden hoe verklaard kan worden dat Tramonti zoveel authentieke agrarische producten te bieden heeft; van citroenbomen, wijngaarden en grote olijfbomen, tot weilanden van waaruit de mozzarella en de kastanjes afkomstig zijn.

Tramonti salerno italia italy

De natuur van Tramonti

Daarnaast is Tramonti ook de thuisbasis van de pizza en is het algemeen bekend dat de beste pizzabakkers ter wereld afkomstig zijn uit deze gemeente in Italië.

Reden genoeg om eens een bezoekje te brengen aan deze prachtige gemeente, gelegen tussen de bergen van de Amalfi kust.






Booking.com

Het goud van de Amalfikust

De citroenen van de Amalfikust zijn wereldberoemd en worden wel ‘het goud van de Amalfikust’ genoemd. Vaak worden ze echter verward met die uit Sorrento. Dat klinkt misschien vreemd want citroenen zijn citroenen, toch?

citroenen, amalfi, amalfikust, salerno, salerno travel, pad van citroenen, sentiero dei limoni, minori, maiori

Sfusato Amalfitano

Door het toepassen van verschillende kweekmethodes hebben de citroenen verschillende uiterlijke kenmerken waardoor ze van elkaar te onderscheiden zijn. Het is niet erg moeilijk om ze uit elkaar te houden. Waar de citroenen uit Sorrento mooi, groot, glad en rond zijn, worden die uit Amalfi gekenmerkt door een bobbelige, onregelmatige en dikke schil. Toegegeven: de citroenen van de Amalfi kust verdienen geen schoonheidsprijs. Maar wat lelijk is van buiten, is vaak mooi van binnen. Hetzelfde geldt voor deze citroenen die een heerlijk, sappig vruchtvlees hebben en verder vrijwel pitloos zijn.

limoncello, tramonti, salerno, salerno travel, amalfi, amalfikust, amalfi coast
Citroenen waar het heerlijke drankje Limoncello van wordt gemaakt

De omgeving, voorzien van een frisse lucht die afkomstig is van het Monte Lattari gebergte en de zeebries vanaf de kust, zorgen voor de ideale omstandigheden om de citroenen in dit gebied te laten groeien. De kwaliteit en de unieke en goede eigenschappen van deze vrucht hebben ervoor gezorgd dat de citroenen van de Amalfi kust in 2002 het kwaliteitskeurmerk I.G.P. (Indicazione Geografica Protetta) hebben gekregen. De Sfusato Amalfitano, zoals de citroenen genoemd worden, behoort tot de soort citroenen die het rijkst zijn aan vitamine C. Het is dan ook algemeen bekend dat in de periode toen Amalfi een maritieme republiek was, het verplicht gesteld werd dat schepen die vanaf de kust vertrokken, altijd een voorraad citroenen aan boord moesten hebben. Dit was onder andere noodzakelijk om scheurbuik te kunnen genezen; een ziekte die ontstaat door vitamine C gebrek.

amalfikust, salerno, salerno travel, pad van citroenen, sentiero dei limoni, minori, maiori

Limoncello

In het gebied van de Amalfi kust is de citroen ook een belangrijk ingrediënt in veel gerechten. Denk bijvoorbeeld aan een bord met zeevruchten dat aangevuld wordt met dun gesneden plakjes citroen, voorzien van een beetje (lokale) olijfolie.

Het bekendste recept is ongetwijfeld de wereldberoemde Limoncello, een product dat rond het begin van de 20ste eeuw ontstond. Hoewel de exacte plaats waar dit product voor het eerst gemaakt werd, onbekend is, moge het duidelijk zijn dat échte Limoncello geproduceerd wordt rondom het gebied bij Sorrento en de Amalfi kust.

Om dit beroemde drankje te maken, wordt over het algemeen alcohol gebruikt met een alcoholpercentage van ten minste 90%. Van de citroenen wordt alleen de schil gebruikt die vervolgens in de alcohol worden geweekt. In verhouding worden er ongeveer 10 grote citroenen gebruikt voor 1 liter alcohol. Hoe lang de schillen in de alcohol geweekt worden, verschilt per product. Over het algemeen is dit zo’n 20 dagen. Na deze periode wordt er nog water en suiker toegevoegd en wordt het goedje gefilterd en in flessen gedaan.

limoncello, amalfi, amalfikust, amalfi coast, salerno, salerno travel, naples, napoli, napels
Een heerlijk glaasje Limoncello bij het toetje

Werkplaats bezoeken

Er zijn verschillende plekken waar je het proces van het maken van Limoncello van dichtbij kunt bekijken. In verschillende dorpjes langs de kust kun je met of zonder afspraak binnenlopen om meer te leren over dit product. Zie hier het filmpje van mijn bezoek aan Carlo Mansi in Minori.

Reisgids

Meer tips en informatie voor jouw reis naar de Amalfikust vind je in de digitale reisgids ‘Napels, Salerno & de Amalfikust‘! Deze gids is geschreven op basis van eigen ervaringen en is te bestellen via de website.

napels, salerno, reisgids, amalfikust, amalfi
felicia, salerno, salerno travel, naples, napels, napoli
Booking.com

Het carnaval van Maiori

Carnaval staat weer voor de deur en natuurlijk wordt dit ook in Italië uitgebreid gevierd. Bij dit feest denkt men vaak direct aan Venetië. Het carnaval van Venetië is dan ook over de hele wereld beroemd en van een hoog niveau, maar ook in de provincie van Salerno wordt er flink uitgepakt met carnaval!




Carnaval van Maiori
Het Gran Carnevale di Maiori, het grote carnaval van Maiori, wordt al sinds 1971 georganiseerd. Het doel van dit evenement was om alle dorpen van de Amalfi kust samen te brengen om dit feest te vieren. Door de ruime boulevard die de stad heeft, wist men al in de eerste paar jaar vele toeschouwers aan te trekken. Door de tienduizenden toeschouwers die jaarlijks op dit evenement afkwamen, groeide het Carnaval van Maiori als snel uit tot één van de belangrijkste festiviteiten van de regio. Het is dan ook logisch dat de omvang van het evenement in de loop der jaren alleen maar is toegenomen.

Carnevale carnaval maiori amalfi kust amalficoast salerno italy

Praalwagens in de straten van Maiori tijdens carnaval

Europa
In de loop der jaren hebben al verschillende thema’s de revue gepasseerd zoals Moulin Rouge, Duizend-en-één nacht en de Inferno van Dante. Reikhalzend wordt er dan ook uitgekeken naar de editie van dit jaar en zijn de verwachtingen hoog. Bij deze editie zal alles in het teken staan van Europa, haar veelzijdige cultuur en rijke geschiedenis. Net als afgelopen jaren, belooft het weer een spectaculaire parade te worden, gevuld met prachtige praalwagens die helemaal met de hand gemaakt worden. Vakkundige werklui verrichten deze werkzaamheden op een hoog niveau, met behulp van een speciale techniek die zij in de loop der jaren hebben ontwikkeld. In de promovideo die speciaal voor dit evenement gemaakt is, kun je een idee krijgen van het werk dat er verricht wordt om de wagens te realiseren.

Het moge duidelijk zijn dat er ook voor deze editie alles aan is gedaan om het een onvergetelijk feest te maken, gevuld met vooral veel plezier.

Wanneer
De 44ste editie van het Gran Carnevale di Maiori zal plaatsvinden op 19, 26 en 28 februari en 5 maart. Voor meer info, neem een kijkje op de website van dit evenement.







Booking.com

Uitgaan in Salerno

Wat kun je verwachten wanneer je uitgaat in Salerno? Vooral voor de jongeren onder ons een vraag waarop het antwoord belangrijk is!

Discotheken
Salerno is geen Rome of Napels. Met ruim 132.000 inwoners is de stad is een stuk kleiner en verwacht dus niet op iedere hoek van de straat een discotheek tegen te komen. Op een enkele club na, zijn de meeste grote discotheken te vinden buiten de stad. Een voorbeeld van een populaire discotheek is Dolce Vita, gelegen op een half uur rijden van het centrum.




Italiaanse gezelligheid

Via Roma Salerno Italy

Dé uitgaansstraat van de stad: Via Roma

Uitgaan in Salerno gaat op geheel andere wijze dan in andere grote steden. Naast het doen van een aperitief voor de hoofdmaaltijd, is een andere populaire activiteit om de vrijdag- en zaterdagavond door te brengen het heen en weer wandelen over de boulevard en dé uitgaansstraat van de stad: Via Roma. Deze straat staat bekend om de vele restaurants en barretjes en is dus de perfecte plek om na al dat wandelen, neer te strijken voor een goed glas wijn of een cocktail. Dit uiteraard in het gezelschap van een groep vrienden.

Wees niet verrast wanneer je rond een uur of tien in de avond opmerkt dat er maar weinig mensen in de straten te vinden zijn. Voor de meeste Salernitanen is het gewoon om pas rond 11 uur ’s avonds de straat op te gaan.

Italianen staan bekend om hun warmte, gastvrijheid en onderhouden graag hun sociale contacten. Ze houden er dan ook van om thuis met een groep vrienden een heerlijke maaltijd te bereiden en deze samen te nuttigen, in het gezelschap van een paar goede flessen wijn. Na het eten, gaan ze graag de deur uit om een stukje te wandelen en mogelijk meer te drinken in één van de vele barretjes. Ook in de winter zijn de terrassen gevuld (uiteraard dan voorzien met terrasverwarmers). Je zult opmerken dat het Italiaanse nachtleven zich vooral buiten afspeelt en dat de mensen veelal van bar naar bar wandelen om een praatje te maken met iedereen die ze kennen.

Spritz aperitivo Salerno Italy

Een Italiaans aperitief: Spritz

Live muziek
In sommige barretjes is er in het weekend live muziek en de mogelijkheid om een dansje te wagen. De meeste bars in het centrum organiseren speciale avonden die meestal via een evenement op social media bekend gemaakt worden. Denk aan bijvoorbeeld een avond gevuld met Zuid-Amerikaanse muziek met live band, of een aperitief met speciale hapjes voor een leuke prijs.




Meer richting de wijken Torrione en Pastena (zuidelijke deel van de stad) vind je barretjes waar ze vaak concerten organiseren van verschillende muziekstijlen. De meeste bands bestaan uit lokale personen die het proberen te maken in de muziekindustrie en het publiek bestaat dan voornamelijk uit vrienden van de bandleden. Het is erg leuk om te zien hoe de Salernitanen zich op zo’n avond weten te vermaken en hun vrienden steunen in hun passie en droom.

Quality time met vrienden
Het uitgaansleven in Salerno is iets wat je waarschijnlijk meer kunt waarderen wanneer je iets ouder bent en ervan houdt om tijd door te brengen met vrienden terwijl je een wandeling maakt, geniet van een hapje en een drankje en niet meer de behoefte hebt om tot zonsopgang uit te gaan. Uitgaan in Salerno zal je een goed beeld geven van het Italiaanse leven in een middelgrote, Zuid-Italiaanse stad.

Boulevard Salerno Italy Italia

De boulevard van Salerno waar men ook in de avond graag wandelt



Booking.com

De kunst van Vietri sul Mare

Vietri sul Mare is de eerste plaats van de Amalfi kust, gezien vanaf Salerno. Dit stadje staat bekend als de eerste parel van de Amalfi kust en met haar karakteristieke straatjes en schitterende panorama’s een stad om op je lijstje te zetten. Met helder blauw zeewater en een groot strand, is het in de zomer een ideale plek om tot rust te komen en af te koelen.

Vietri sul Mare Amalfi coast Salerno Italy


Keramiek

Daarnaast is Vietri wereldberoemd om haar keramische kunst. Kenmerkend voor dit dorpje is dan ook de koepel van de kerk van San Giovanni, vervaardigd met keramiek. Verder zijn er afbeeldingen door de gehele stad te vinden en kun je in de vele winkeltjes de prachtigste voorwerpen in keramiek vinden. Eén van mijn favoriete winkels in Vietri is Solart. Hier vind je de prachtigste, kleurrijke en handgemaakte voorwerpen in keramiek en op verzoek zelfs gepersonaliseerde stukken.

Photo credit: Solart

Wanneer je interesse hebt om meer over deze kunstvorm te leren tijdens je bezoek aan Vietri, is dit heel goed mogelijk. In de stad zijn er verschillende werkplaatsen waar je een kijkje kunt nemen en de stappen van het proces van dichtbij kunt bekijken.

Villa Guariglia

Wil je meer weten over de geschiedenis en de verschillende kunstenaars, ga dan naar het iets hoger gelegen Raito waar je een bezoekje kunt brengen aan het museum Villa Guariglia. De toegang tot dit museum is gratis en je treft er werken aan uit verschillende periodes van de keramische kunst.
De villa is door de Italiaanse ambassadeur Raffaele Guariglia nagelaten aan de provincie Salerno. Het was zijn verzoek om deze ruimte te gebruiken om de cultuur en historie van de regio Campania onder de aandacht te brengen. Het gebouw bestaat uit de villa omringd door een tuin, een kerk en de Belvedere Toren.

Villa Guerriglia Salerno Raito ceramica italy
In de tuin van Villa Guariglia

Expositie

De expositie is te bekijken in de Belvedere Toren en is verdeeld in drie afdelingen. In het eerste gedeelte vind je de oudste voorwerpen, afkomstig uit de 17de en 18de eeuw. Dit zijn voorwerpen met een religieuze aard zoals gedenkplaten en afbeeldingen van heiligen.

In het tweede gedeelte zijn voorwerpen te zien die bestemd waren voor dagelijks gebruik, daterend uit de 19de eeuw.

Het derde gedeelte bestaat uit werken van de belangrijkste kunstenaars uit de Duitse periode van Vietri’s keramische kunst. Werken van onder andere Richard Dölker en Giovannino Carrano zijn hier te bewonderen.

Giovannino Carrano ceramica Salerno Vietri sul Mare Italy
Werk van de kunstenaar Giovannino Carrano

Het is interessant om de werken uit verschillende periodes te bekijken en te zien hoe de kunst zich langzaamaan ontwikkelde tot de keramiek in de vorm zoals we die tegenwoordig kennen. Sla zeker de hoger gelegen villa niet over. In een kleine ruimte zijn hier ook nog werken te bewonderen en heb je vanaf hier een schitterend uitzicht op de Golf van Salerno.

raito, amalfi, amalfikust, vietri, vietri sul mare, salerno, salerno travel, reizen, weekend, stedentrip, keramiek

Zoals eerder aangegeven, is de toegang tot het museum gratis. Naast de verschillende werken staat op bordjes aangegeven wat de voorwerpen zijn en waar ze voor dienden. Deze teksten staan in zowel het Engels als Italiaans.

Reisgids

Meer tips en informatie voor jouw reis naar de Amalfikust vind je in de digitale reisgids ‘Napels, Salerno & de Amalfikust‘! Deze gids is geschreven op basis van eigen ervaringen en is te bestellen via de website.

felicia, salerno, salerno travel, naples, napels, napoli
Booking.com

La Befana: de Italiaanse Sinterklaas

Na kerst en Oud en Nieuw zijn de feestdagen in Italië nog niet voorbij. Waar wij in Nederland Sinterklaas hebben die de kinderen cadeautjes brengt, hebben ze in Italië La Befana.




La Befana wordt vaak afgebeeld als een oude vrouw op een bezem. In de nacht van 5 op 6 januari, de nacht van Epifania (Driekoningen), gaat zij langs alle huizen om iets achter te laten in de sokken die aan de schoorsteenmantel hangen. Kinderen die zich gedurende het jaar goed hebben gedragen, krijgen snoep of een klein cadeautje. De sokken van stoute kinderen worden gevuld met steenkool of knoflook.

befana, salerno, salerno travel, naples, napels, napoli, amalfi, positano, amalfi coast

Een hele grote sok, klaar om gevuld te worden door La Befana

Oorsprong
Er zijn verschillende verhalen over de oorsprong van La Befana. Volgens een legende kwam La Befana de drie wijzen tegen, enkele dagen voor de geboorte van Jezus Christus. Zij vroegen haar om de weg, maar deze wist zij niet. Vervolgens vroegen zij haar om met hen mee te gaan op reis maar sloeg dit aanbod af. Later bedacht zij zich en ging op zoek naar de drie wijzen die hun weg inmiddels vervolgd hadden. Tot op de dag van vandaag zou ze nog steeds op zoek zijn naar Jezus en de drie wijzen.

De werkelijke oorsprong is waarschijnlijk een combinatie van een aantal landbouw gerelateerde heidense gebruiken uit de periode tussen de 10de – 5de eeuw voor Christus. De oude Romeinen vierden de dood en wedergeboorte van de natuur. Dit gebeurde in de twaalfde nacht na het Zonnewende feest. Het cijfer twaalf staat symbool voor de twaalf Romeinse kalendermaanden. Ze geloofden dat in deze twaalf nachten vrouwelijke figuren over de akkers vlogen om de vruchtbaarheid voor de toekomstige oogst te waarborgen.




Invloed van de Kerk
In de 4de eeuw na Christus begon de Rooms-Katholieke kerk veel heidense rituelen te verbannen omdat deze van Satanische invloed zouden zijn. Dit zorgde ervoor dat men een eigen draai gaf aan het figuur, dat uiteindelijk resulteerde in hoe wij La Befana tegenwoordig kennen. Haar bezem was het symbool van de zuivering van de huizen en de ziel, in afwachting van de wedergeboorte van het seizoen. De bezem werd later beschouwd als een instrument van hekserij. Hoewel het in eerste instantie door de Kerk werd veroordeeld, werd zij geleidelijk aan geaccepteerd als zijnde een symbool dat zowel het goede als het kwade vertegenwoordigde.

befana, salerno, salerno travel, naples, napels, napoli, amalfi, positano, amalfi coast

Een etalage gevuld met heksen

De steenkool die zij achterlaat, staat symbool voor de oude rituele vreugdevuren. In eerste instantie werd dit in iedere sok of schoen achtergelaten ter herinnering aan het nieuwe seizoen. Uit Katholiek moreel perspectief werd dit later aangepast en kregen alleen de kinderen die het voorgaande jaar stout waren geweest, steenkool in hun schoen of sok.

befana, salerno, salerno travel, naples, napels, napoli, amalfi, positano, amalfi coast

Buona Befana!